دشت لوت
ساعت ۱٠:٢٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٩ فروردین ۱۳۸٧  کلمات کلیدی:

واژه دشت لوت

اصطلات جغرافیایی که تاکنون به این خطة پهناور نسبت داده شده است  عبارتند از :  چاله لوت ( چاله لوت  در کتاب ژئومرفولوژی کاربردی –بیابان – فرسایش بیابانی – دکتر حسن احمدی معادل پلایا Playa یک لغت ا اسپانیائی است گرفته شده و به  معنی حوضه مرکزی و یا به عنوان چاله داخلی مورد استفاده دارد )  ، دشت لوت ، کویر لوت ، بیابان لوت و .... ولی واژه «دشت لوت»  در برگیرنده تمامی واژه های دیگر  است.

موقعیت و شاخص های کلی دشت لوت :


è       دشت لوت محدوده ای است بین استان های خراسان جنوبی ، سیستان و بلوچستان و کرمان

 è      دشت لوت  بین دو گسل نهبندان در شرق و نای بند  در غرب  قرار دارد.

 è      حد شمالی آن در حد مدار 32 درجه  و حد جنوبی در حد مدار 28 درجه .است

 è        وسعت حوضه آبگیر دشت لوت ، حدود 175 هزار کیلومتر مربع  ( یک دهم مساحت کشور)

 è      طول آن از شمال به جنوب حدود 900 کیلومتر و غرب به شرق حدود 300 کیلومتر است

 è      پست ترین  نقطه دشت لوت  190 متر از سطح دریا است(لوت مرکزی)

 è      دشت  لوت جایگاه رخداد زمین لرزه های بزرگ و مهمی بوده است

 è      در پای کوه های مشرف به کویر بزرگ لوت آثاری از سکونت انسان  از هزاره چهارم پیش ز میلاد  مسیح مشاهده شده  ( ماخذ شماره 2)

 è       بزرگترین ناحیه جمعیتی دشت لوت « شهداد » که در گذشته های دور به آن خبیص می گفتند .  

 è      دره سیرچ و ناحیه مسکونی آن  به همین نام یکی از زیباترین چشم انداز های سر سبز   حاشیه  این دشت اسرار آمیز است .

       اشکال شگفت انگیز دشت لوت در واحد های جغرافیایی

دشت  لوت  نمایشگاهی طبیعی از  شگفت انگیز ترین عوارض بیابانی دنیا است :

  •  بزرگترین شهر کلوخی جهان..  منطقه کلوتها از دور به خرابه های  شهری بزرگ می ماند که توصیف های گونان از آن شده است نظیر :  شهر خیالی و یا شهر لوت

  • نمایشگاهی از مرتفع ترین هرمهای ماسه ای  دنیا  که ارتفاع برخی از هرم ها گاه به 480 متر می رسد  .

  • وجود بیش از 40  مخروط آتشفشان کواترنر در سطح دشت لوت .

  •  پهنه های وسیع ماسه و ریگ با طیف  رنگی   قهوده ای روشن تا خاکستری و سیاه   نظیر «گدار باروت » که چون خاک آن سیاه و شبیه باروت است به این نام حوانده می شود

  •   نمایشگاهی از دشت های گدازه ای  بازالتی چاله چاله نظیر « گندم بریان »  

  •  نمایشگاهی از پهنه های شنی مواج

  •    نمایشگاهی از  بزرگترین نبکا های جهان تپه های شنی پوشیده از گیاه  که یکی   از شگفتی های هم زیستی  خاک و آب و گیاه است. این نبکا ها به گلدان بیابان نیز نامیده شده اند .

  •   نمایشگاهی از مرتفع ترین ربدو ها  ((Rebdou  ( ربدو ها مشابه نبکا ها  با ابعاد بزرگتر شکل های پیچیئه تر  در لوت غربی می باشند.)

  •   نمایشگاهی از پهنه هایی با اشکال هندسی چند ضلعی  که حاصل  قشر نمکی ضخیم و تبخیر شدید سطح زمین است

  • نمایشگاهی از اشکال کویری شگفت انگیز  نظیر کویر پاشتری، (سطح این نوع زمین ها اینطور بنظر می رسد که پس از بارنگی زیاد خیس شده و تعدادی شتر روی آن راه رفته اند.

  •  نمایشگاهی از دشت هایی با خاک های ریگی نظیر  هامادا  Hammada

 واحد های جغرافیایی دشت لوت

دشت لوت  به  سه واحد های جغرافیایی تقسیم شده است:

یک – لوت شمالی :

از  عناصر ریگ ، شن و ماسه تشکیل شده است و حد جنوبی آن را بریدگیهای نا منظم مشرف به چاله «رود شور بیرجند»  تشکیل می دهد.  ناهمواری های ماسه ای به شکل سفره های ماسه ای در آن وجود دارد.

دو – لوت مرکزی

شگفت انگیز ترین قسمت دشت لوت است . در قسمتهای شرقی لوت مرکزی تپه ها و توده های عظیم و بهم پیوسته ماسه ای قرار گرفته و سطح قابل توجهی از لوت را به عرض متوسط 52 کیلومتر وطول متوسط 162 کیلومتر در لوت  پوشانده است.

 بخشی از ناهمواری های لوت مرکزی دارای پوشش گیاهی بوده و بخش غربی آن فاقد پوشش گیاهی است .

از نظر ژئو مورفولوژی لوت مرکز ی  به سه منطقه اصلی( از غرب به شرق )  تقسیم شده است ( ماخذ شماره 4)

الف –دشت سر Pediment

 به عرض 5 تا 10 کیلومتر به صورت نواری سطح آن را ماسه و لای(silt )و نمک پوشانده است( جنوب شهداد)  

ب- کلوت ها

 کلوت ها( کلوت صطلاح محلی است )  به خندق های بسیار عظیم که حاصل فرسایش آبی و بادی است به عنوانپدیده ای بی نظیر در دنیا شناخته شده است .

 «رود شور»  در مرطوب کردن دیواره این کلوت ها اثر کافی داشته و فرسایش های آنها را تسهیل کرده است

منطقه کلوت های در 43 کیلومتری شهداد (24 کیلومتری ده سیف )قرار دارد و در مساحتی به عرض متوسط 80 کیلومتر و طول متوسط 145 کیلومتر را تشکیل داده اند.

 مهمترین بادی که دیواره های کلوت ها را فرسایش می دهد  باد های 120 روزه سیستان است .

در فاصله کلوت ها زمین پوشیده از ماسه بادی است و در نقاطی که ماسه بادی نیست زمین از نوع رس لائی و رس است .

 ج- تپه های ماسه ای

در شرق لوت مرکزی منطقه ای به عرض 50 کیلومتر  و طول 100 کیلومتر متر را تشکیل می دهند.  ارتفاع این تپه های ماسه ای تا 500 متر هم می رسد ( ماخذ شماره4).   نا همواری های ماسه ای به اشکال بارخان ( Barkhan )  – هرم های ماسه ای –سیف (sif) و تپه های طولی دیده می شود .

سه - لوت جنوبی(لوت زنگی) :

لوت جنوبی یا لوت زنگی از  غنی ترین قسمت چاله لوت ا از نظر پوشش گیاهی است